Wielu kierowców, zwłaszcza tych rozważających zakup używanego samochodu z silnikiem Diesla, zastanawia się, w jakich autach można znaleźć filtr cząstek stałych, czyli DPF. To kluczowa wiedza, ponieważ obecność tego elementu ma wpływ zarówno na eksploatację pojazdu, jak i na potencjalne koszty serwisowe. W tym artykule, jako Kamil Kucharski, przeprowadzę Cię przez historię DPF-ów, wskażę, w których modelach są one standardem i podpowiem, jak samodzielnie sprawdzić, czy dany egzemplarz samochodu ma ten filtr na pokładzie.
Filtr DPF: Obowiązkowy element diesli po 2006 roku i jak go rozpoznać
- Filtr DPF stał się obowiązkowy w nowych samochodach z silnikiem Diesla od 2006 roku, wraz z wprowadzeniem normy emisji spalin Euro 4.
- Wyróżnia się dwa główne typy: suchy DPF (najpopularniejszy) oraz mokry FAP (stosowany głównie przez koncern PSA).
- Obecność filtra DPF w samochodzie można zweryfikować na kilka sposobów, m.in. po numerze VIN, oględzinach układu wydechowego czy diagnostyce komputerowej.
- Starsze roczniki popularnych silników Diesla, takie jak 1.9 TDI czy wczesne 1.6 HDI (przed 2006-2008 rokiem), często nie posiadały filtra DPF.
- Usunięcie filtra DPF jest nielegalne i wiąże się z konsekwencjami prawnymi oraz problemami podczas badań technicznych.
Filtr DPF: Kiedy stał się obowiązkowy i jakie normy Euro go wprowadziły?
Przełomowy rok 2006: Jak norma Euro 4 zmieniła świat Diesla
Kluczową datą dla filtrów cząstek stałych w Europie był rok 2006. To właśnie wtedy weszła w życie norma emisji spalin Euro 4, która znacząco zaostrzyła wymagania dotyczące ilości emitowanych zanieczyszczeń przez nowe samochody. W praktyce oznaczało to, że producenci, aby sprostać nowym regulacjom, musieli zacząć montować filtry DPF (Diesel Particulate Filter) w niemal wszystkich nowo produkowanych samochodach z silnikiem Diesla. Warto jednak zaznaczyć, że niektórzy bardziej ambitni producenci, tacy jak Volkswagen, BMW czy Mercedes, już nieco wcześniej, bo w 2005 roku, wprowadzali DPF-y w swoich wybranych modelach. Był to krok wyprzedzający, który pokazywał, w jakim kierunku zmierza motoryzacja.
Norma Euro 5 i Euro 6: Dalsze zaostrzenie przepisów i standard w każdym nowym aucie
Wprowadzenie normy Euro 4 było dopiero początkiem. Kolejne regulacje, takie jak Euro 5 (obowiązująca od 2009/2011 roku), jeszcze bardziej ugruntowały pozycję filtra DPF jako standardowego elementu wyposażenia każdego nowego diesla. Z każdym kolejnym zaostrzeniem norm emisji, filtry cząstek stałych stawały się coraz bardziej zaawansowane i niezastąpione. Dziś, w dobie normy Euro 6, obecność DPF-u w silniku wysokoprężnym jest absolutną koniecznością i nikt już nie wyobraża sobie diesla bez tego elementu.
A co z silnikami benzynowymi? Krótko o filtrach GPF
Choć filtr DPF kojarzymy głównie z dieslami, warto wiedzieć, że podobne rozwiązania pojawiły się również w samochodach benzynowych. Mowa tu o filtrach GPF (Gasoline Particulate Filter). Zaczęto je stosować znacznie później, bo dopiero około 2018 roku, w odpowiedzi na normy Euro 6c/6d. Dotyczy to przede wszystkim aut wyposażonych w silniki z bezpośrednim wtryskiem paliwa, które, podobnie jak diesle, mogą emitować drobne cząstki stałe. Zatem, jeśli masz stosunkowo nowe auto benzynowe z bezpośrednim wtryskiem, istnieje duża szansa, że również ono posiada taki filtr.
Rodzaje filtrów DPF: Suchy (DPF) czy mokry (FAP)?
Suchy DPF: Jak działa najpopularniejsze rozwiązanie?
Najczęściej spotykany typ filtra cząstek stałych to tak zwany suchy DPF. Jego działanie opiera się na fizycznym wyłapywaniu sadzy ze spalin w porowatym wkładzie ceramicznym. Aby filtr mógł się oczyścić, czyli zregenerować, sadza musi zostać wypalona. Proces ten wymaga osiągnięcia bardzo wysokiej temperatury spalin, rzędu 600-700°C. Jest to wyzwanie, zwłaszcza w cyklu miejskim, gdzie samochód często jeździ na krótkich dystansach i silnik nie osiąga optymalnej temperatury pracy. Dlatego właśnie miejska eksploatacja jest często przyczyną problemów z suchymi DPF-ami.
Mokry FAP: Specyfika francuskiej technologii i rola płynu katalitycznego
Obok suchych DPF-ów, na rynku funkcjonuje również technologia mokrych filtrów, znanych jako FAP (Filtre à Particules). To rozwiązanie było i jest stosowane głównie przez francuski koncern PSA (Peugeota i Citroëna). Czym się różni? Kluczową rolę odgrywa tu specjalny płyn katalityczny, potocznie nazywany Eolys. Jest on automatycznie dozowany do paliwa, a jego zadaniem jest obniżenie temperatury zapłonu sadzy. Dzięki temu regeneracja filtra FAP może odbywać się już w temperaturze około 250-300°C, co znacznie ułatwia proces, nawet w warunkach miejskich. Minusem jest jednak konieczność regularnego uzupełniania płynu Eolys, co generuje dodatkowe koszty eksploatacji.
Które marki stosowały filtry FAP? (Peugeot, Citroën i nie tylko)
- Peugeot: Wiele modeli, np. 307, 308, 407, 508, Partner.
- Citroën: C4, C5, C8, Berlingo.
- Ford: Niektóre modele z silnikami TDCi, które były konstrukcjami PSA (np. Focus, Mondeo, C-Max).
- Volvo: Wybrane modele z silnikami Diesla pochodzącymi od PSA (np. S40, V50, C30).
- Mazda: Modele z silnikami Diesla, które również miały korzenie w technologii PSA.
Samochody z filtrem DPF: Przykładowe modele i popularne diesle
Pionierzy z filtrem DPF: VW Passat, BMW Serii 3 i inne modele z rocznika 2005+
Jak wspomniałem wcześniej, niektórzy producenci wyprzedzili obowiązek montażu DPF-ów. Jeśli szukasz samochodu z rocznika 2005 lub tuż po wprowadzeniu Euro 4, możesz spodziewać się filtra w takich popularnych modelach jak:
- Volkswagen Passat B6 z silnikami 2.0 TDI (zwłaszcza wersje 140 KM i 170 KM).
- BMW Serii 3 (E90/E91), np. model 320d.
- Mercedes-Benz Klasy C (W203/W204) z silnikami CDI.
- Audi A4 (B7) z niektórymi wersjami silnika 2.0 TDI.
To były jedne z pierwszych aut, które na szeroką skalę wprowadziły ten element do swoich układów wydechowych.
Popularne diesle na polskim rynku, w których na pewno znajdziesz DPF
Jeśli rozważasz zakup diesla wyprodukowanego po 2006 roku, możesz śmiało założyć, że filtr DPF jest w nim standardem. Dotyczy to zdecydowanej większości popularnych modeli dostępnych na polskim rynku, niezależnie od marki. Od kompaktowych hatchbacków, przez rodzinne kombi, aż po SUV-y praktycznie każdy diesel spełniający normy Euro 4 i wyższe musi być wyposażony w ten element. To po prostu część współczesnej technologii silników wysokoprężnych, której celem jest ochrona środowiska.
Czy każdy diesel po 2006 roku musi mieć DPF? Wyjątki potwierdzające regułę
Chociaż DPF stał się obowiązkowy od 2006 roku, zawsze mogą zdarzyć się pojedyncze egzemplarze z przełomu roczników 2005/2006, które mogły jeszcze nie posiadać tego filtra. Były to zazwyczaj auta wyprodukowane pod koniec 2005 roku, ale zarejestrowane już w 2006. Jednak są to rzadkie wyjątki. Generalnie, jeśli szukasz samochodu z silnikiem Diesla wyprodukowanego od 2006 roku wzwyż, powinieneś zakładać obecność filtra DPF. Moja rada jest taka: zawsze weryfikuj to indywidualnie dla każdego egzemplarza, zwłaszcza jeśli jego brak jest dla Ciebie kluczowy.
Jak sprawdzić, czy samochód ma filtr DPF? Praktyczne metody weryfikacji
Metoda najpewniejsza: Weryfikacja po numerze VIN w ASO
Jeśli chcesz mieć stuprocentową pewność, czy dany samochód posiada filtr DPF, najskuteczniejszą metodą jest kontakt z Autoryzowaną Stacją Obsługi (ASO) danej marki. Podając numer VIN pojazdu, pracownik serwisu jest w stanie sprawdzić fabryczną specyfikację i jednoznacznie potwierdzić obecność filtra. Pamiętaj, że internetowe dekodery VIN, choć kuszące, często bywają niedokładne lub niekompletne w tej kwestii. Zaufaj źródłu, które ma dostęp do pełnych danych producenta.
Oględziny dla początkujących: Gdzie szukać puszki DPF i jak ona wygląda?
Dla osób, które chcą samodzielnie sprawdzić samochód, pomocne mogą być oględziny. Filtr DPF to charakterystyczna, metalowa puszka, często większa niż standardowy katalizator, zlokalizowana w układzie wydechowym. Zazwyczaj znajduje się on za katalizatorem, blisko silnika lub pod podwoziem. Zwróć uwagę na dodatkowe czujniki (np. ciśnienia różnicowego, temperatury), które są integralną częścią systemu DPF. Jeśli zobaczysz taką puszkę z przewodami i czujnikami, to znak, że masz do czynienia z filtrem.Test "białej rękawiczki": Co zdradza końcówka rury wydechowej?
To prosta, ale często skuteczna metoda weryfikacji. Jeśli samochód ma sprawny filtr DPF, który prawidłowo wypala sadzę, końcówka rury wydechowej powinna być relatywnie czysta, bez grubej warstwy czarnego osadu. Sadza jest wyłapywana i wypalana w filtrze, więc nie powinna wydostawać się na zewnątrz. Jeśli natomiast końcówka wydechu jest mocno okopcona, czarna i brudząca, może to wskazywać na brak DPF-u (np. został usunięty) lub jego niesprawność. Wystarczy przetrzeć wewnętrzną stronę rury białą chusteczką lub rękawiczką wynik będzie mówił sam za siebie.
Diagnostyka komputerowa: Ostateczne potwierdzenie obecności i kondycji filtra
Ostatecznym i najbardziej precyzyjnym sposobem na sprawdzenie obecności oraz kondycji DPF-u jest diagnostyka komputerowa. Podłączenie samochodu do odpowiedniego sprzętu diagnostycznego pozwala odczytać parametry pracy filtra, takie jak stopień zapełnienia sadzą, ciśnienie różnicowe czy historię regeneracji. Jeśli w sterowniku silnika nie ma danych dotyczących DPF-u, a parametry wskazują na jego brak, to masz jasną odpowiedź. To również świetny sposób na ocenę, czy filtr jest w dobrej kondycji, czy też wymaga interwencji.Szukasz auta bez DPF? Te silniki go nie miały w starszych rocznikach
Legendarny 1.9 TDI: W których wersjach unikał filtra?
Jeśli zależy Ci na samochodzie bez filtra DPF, warto zwrócić uwagę na starsze roczniki popularnych silników. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest legendarny silnik 1.9 TDI z Grupy Volkswagena. Wersje produkowane przed około 2006-2008 rokiem (np. o kodach silnika BXE, BKC, BLS) często nie posiadały filtra DPF. To sprawia, że są one nadal poszukiwane na rynku wtórnym przez osoby, które chcą uniknąć potencjalnych problemów z tym elementem.
Oszczędne jednostki PSA: 1.4 HDI i wczesne 1.6 HDI
Podobnie sytuacja wyglądała z oszczędnymi jednostkami Diesla koncernu PSA, czyli 1.4 HDI oraz wczesnymi wersjami 1.6 HDI. W samochodach wyprodukowanych przed rokiem 2006-2008 te silniki również często były pozbawione filtra cząstek stałych. Dotyczy to takich modeli jak Peugeot 206, 307, Citroën C3, C4 czy Ford Focus z tymi jednostkami napędowymi. Są to silniki cenione za niskie spalanie, a brak DPF-u w starszych rocznikach dodaje im atrakcyjności w oczach niektórych nabywców.
Inne popularne silniki bez DPF (Fiat, Opel, Toyota)
Oprócz wspomnianych, warto pamiętać o innych popularnych silnikach Diesla, które w wersjach produkowanych przed około 2006-2008 rokiem również nie były wyposażone w DPF:
- 1.3 MultiJet Fiata: Często spotykany w małych samochodach miejskich (np. Fiat Grande Punto, Opel Corsa).
- 1.7 CDTI Opla: Wcześniejsze wersje tej jednostki (np. w Oplu Astrze H).
- 2.0 D-4D Toyoty: Niektóre wersje silników Toyoty, np. w Avensisie czy Corolli, przed wprowadzeniem normy Euro 4.
Zawsze jednak podkreślam, że kluczowa jest indywidualna weryfikacja konkretnego egzemplarza, ponieważ na przełomie lat producenci mogli wprowadzać zmiany.
Usunięty DPF: Ukryty problem i konsekwencje prawne
Dlaczego wycinanie filtra DPF jest nielegalne i nieopłacalne?
Z mojego doświadczenia jako eksperta mogę śmiało powiedzieć, że usuwanie filtra DPF, choć wciąż praktykowane przez niektórych, jest działaniem nielegalnym i krótkowzrocznym. Poza oczywistym negatywnym wpływem na środowisko, wiąże się to z szeregiem ukrytych kosztów i problemów. Modyfikacja oprogramowania sterownika silnika, która jest konieczna po usunięciu filtra, może prowadzić do niestabilnej pracy jednostki napędowej, zwiększonego spalania, a nawet uszkodzenia innych podzespołów. W dłuższej perspektywie, oszczędność na wymianie DPF-u może okazać się iluzoryczna, a wręcz doprowadzić do znacznie większych wydatków.Jakie kary grożą za jazdę autem bez wymaganego filtra?
Konsekwencje jazdy samochodem bez wymaganego filtra DPF są coraz poważniejsze:
- Brak możliwości przejścia badania technicznego: Diagnosta ma obowiązek odmówić podbicia dowodu rejestracyjnego, jeśli stwierdzi brak lub niesprawność filtra, który powinien być zamontowany fabrycznie.
- Mandat i zatrzymanie dowodu rejestracyjnego: Podczas kontroli drogowej policja lub Inspekcja Transportu Drogowego może nałożyć mandat oraz zatrzymać dowód rejestracyjny pojazdu, kierując go na ponowne badanie techniczne.
- Problemy z ubezpieczeniem: W skrajnych przypadkach, w razie wypadku, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania, jeśli stwierdzi, że pojazd był niezgodny z homologacją.
Przeczytaj również: Ile płynu Eolys do Volvo V50 1.6D? Typ, koszt, uzupełnienie
Nadchodzące zmiany w badaniach technicznych: Koniec pobłażliwości dla "bezfiltrowców"
Warto również wiedzieć, że przepisy dotyczące badań technicznych są stale zaostrzane. Planowane jest wprowadzenie bardziej precyzyjnych metod pomiaru cząstek stałych na stacjach kontroli pojazdów, co jeszcze bardziej utrudni legalizację samochodów z usuniętym DPF-em. Obecnie diagnostyka opiera się głównie na pomiarze zadymienia, ale w przyszłości mają być stosowane urządzenia mierzące liczbę cząstek stałych, co jest znacznie dokładniejszą metodą. To definitywny koniec pobłażliwości dla "bezfiltrowców" i sygnał, że warto dbać o sprawność tego elementu.
